Stiefouders en het sleutelprobleem

In mijn werk met stiefouders gaat het met enige regelmaat over sleutels. Niet zo gek, want de sleutel is een prachtig symbool voor iets dat in samengestelde gezinnen gevoelig ligt: toegang. Wie heeft toegang tot het gezin, en hoe, en wanneer?

 

Een groot verschil tussen samengestelde gezinnen en ‘gewone’ kerngezinnen is de gezinsstructuur. Een kerngezin heeft een gesloten structuur. Het gezin is een duidelijke eenheid, en niemand twijfelt eraan wie er wel of niet bij hoort. Papa, mama en de kinderen. Helder. Bij een samengesteld gezin ligt het anders. Er is niet één eenheid; er zijn een paar subgroepen die elkaar overlappen. In verreweg de meeste gevallen voelt het in ieder geval de eerste jaren zo. De omgangsregeling versterkt dit gevoel vaak, doordat bij veel gezinnen niet iedereen de hele week op dezelfde plek woont, waarmee de samenstelling van het gezin regelmatig verandert. En ex-partners? Horen zij als co-ouders ook bij het nieuwe gezin? De open structuur van het samengestelde gezin maakt dit een vraag die niet iedereen automatisch hetzelfde beantwoordt.

 

‘Ik wist niet wat ik zag!’ vertelde een stiefmoeder. ‘Ik kom met de kinderen uit school, hartstikke gezellig, staat ZIJ (de biologische moeder) in mijn keuken! Ze kwam de gymschoentjes brengen die de jongste vergeten was. Ze liep er rond alsof het de normaalste zaak van de wereld was, alsof ze er nog woonde! Ik boos, de kinderen in de war, weg sfeer!’ Een begrijpelijke reactie. De moeder was zich van geen kwaad bewust. Ze wilde de schoentjes afgeven, trof niemand thuis, en gebruikte haar sleutel om ze binnen te zetten. Ze vond de boze reactie van de stiefmoeder vreselijk overdreven. De stiefmoeder, op haar beurt, eiste die avond dat haar man de sleutel van zijn ex-vrouw terug vroeg. De man wilde zijn goede relatie met de moeder van de kinderen niet op het spel zetten en weigerde. Zo kwamen ze bij mij, allebei om te horen dat ze gelijk hadden. Mocht de moeder nou wel of niet een sleutel hebben?

 

De discussie over de sleutel maakt iets anders duidelijk. De man in dit voorbeeld maakt deel uit van alle subgroepen in zijn samengestelde gezin. Hij zit in een groepje met zijn nieuwe partner, in een groepje met zijn kinderen, en in een groepje met zijn oorspronkelijke gezin, waar ook zijn ex-partner bij hoort. Omdat hij in alle groepen zit, zullen de grenzen tussen de subgroepjes er voor hem niet veel toe doen. Hij voelt minder de noodzaak die grenzen te bewaken. Zijn uitdaging ligt in het combineren van de verschillende groepjes. Voor de stiefmoeder in dit voorbeeld, de nieuwe vriendin van de man en zelf kinderloos, is het een heel ander verhaal. Zij wordt regelmatig, of ze dat nou leuk vindt of niet, geconfronteerd met de ex-vrouw van haar partner. Als moeder van de kinderen heeft deze laatste altijd invloed op het reilen en zeilen in het nieuwe gezin. Door de omgangsregeling, de overlegmomenten, de verhalen van de kinderen. Hier moet ruimte voor zijn en het is aan de stiefouder om dat te leren accepteren. Ze moet de deur van haar gezin vaak, misschien letterlijk maar zeker figuurlijk, open zetten voor de andere ouder. De plotselinge confrontatie met de biologische moeder op een onverwacht moment, in haar eigen huis, was een beetje te veel van het goede.

 

Oké, maar hoe dan? De sleutelvraag heeft laten zien dat de stiefouder behoefte heeft aan afbakening. Elke stiefmoeder (en vader) voelt zich soms een buitenstaander. Dat voedt de behoefte om de eigen eenheid te beschermen tegen inmenging. Er moet voldoende tijd zijn voor haar subgroepjes. Voldoende momenten om met haar nieuwe partner in hun relatie te investeren, en voldoende momenten om te bouwen aan hun nieuwe gezin, zónder de andere ouder. Momenten waarop de stiefouder voelt dat zij met haar partner een gezin deelt, waarin ze beide een duidelijke rol hebben en samen beslissingen nemen. Momenten waarop de andere ouder er even niet is. Als de partnerrelatie en de band met de stiefkinderen sterker wordt en als de stiefouder merkt dat haar rol in het nieuwe gezin inhoud heeft gekregen, zijn praktische afspraken over het gebruik van een sleutel zo gemaakt.

 

Daarom:

  1. De eerste jaren in een samengesteld gezin zijn onrust en onzekerheid nooit ver weg. Heldere afspraken bieden dan houvast, voor alle betrokkenen. Zorg daarom dat het ouderschapsplan up-to-date is. De komst van een stiefouder betekent meestal dat het plan aangepast moet worden. Een stiefouder heeft een stem in alle afspraken die van invloed zijn op zijn of haar tijd en ruimte.
  2. Gevoelens zijn er niet voor niks; ze leren ons wat nog eng of moeilijk is. Neem je gevoelens serieus en bedenk wat je nodig hebt. Word jij boos als de andere ouder plotseling in je keuken staat, sta dan stil bij wat er speelt. Heb je het idee de regie over je eigen leven kwijt te zijn? Word je onzeker als hij/zij er is, omdat je niet weet hoe je dan tegen de kinderen moet doen? Bespreek met je partner welke afspraken dit voor jou kunnen verbeteren. De sleutel laten inleveren zou voor jullie de oplossing kunnen zijn, maar het is meestal niet afdoende. Praat ook over wat je voelt en nodig hebt van elkaar.

 

Het stel uit het voorbeeld koos er voor de sleutel terug te vragen aan de moeder van de kinderen. Ze legden aan haar uit dat ze wilden dat de kinderen leerden dat wonen in twee huizen ook verantwoordelijkheden met zich meebrengt: van tevoren bedenken wat je nodig hebt en die spulletjes meenemen. De stiefmoeder vertelde erbij dat ze het best moeilijk vond dat ze nu woonde in het huis waar haar partner eerder met zijn ex-vrouw woonde. Ze wilde dat haar huis echt als haar huis voelde en het terugvragen van de sleutel hoorde daarbij. Voor noodgevallen was er een sleutel bij de buren. De moeder vond het nog steeds een beetje overdreven, maar ze toonde toch begrip voor de gevoelens van de stiefmoeder. Met de vader van de kinderen maakte ze afspraken over kleding en spullen die ze in beide huizen wilden hebben, om het de kinderen wat makkelijker te maken.

 

 

Ik ben benieuwd: is dit een herkenbaar probleem? Hoe hebben jullie het geregeld? Laat een reactie achter om mee te praten.

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.